In 2025 vragen we extra aandacht voor de eendagsvlieg. Niet één dag, maar een heel jaar lang staat dit waterdier in de spotlight. Wetenschappers kunnen jou hulp goed gebruiken om te ontdekken waar de verschillende groepen eendagsvlieglarve voorkomen in Nederland. Ga daarom aan de slag, vang waterdiertjes en geef je waarnemingen door op Waterdiertjes.nl.
Ze leven maar één dag… toch?
Iedereen heeft vast wel eens van de eendagsvlieg gehoord, maar wist je dat deze insecten helemaal niet maar één dag leven? In hun larvenstadium leven ze zelfs een jaar. Pas als volwassene leven ze kort – en dáár komt hun naam vandaan. En nog iets verrassends: eendagsvliegen zijn geen echte vliegen! Ze behoren tot de groep waar ook libellen en juffers bijhoren. Daarom noemen wetenschappers ze liever haften.
Het leven van een eendagsvlieg
Eitje
De eendagsvlieg begint zijn leven als eitje in het water. Die worden daar gelegd door de vrouwelijke volwassen eendagsvliegen. De eitjes zijn erg klein, maar 0,5 mm. Afhankelijk van de soort kan het 10 dagen tot maanden duren voordat het eitje uitkomt.
Larve
Uit de uitjes komen nimfen, haften hebben namelijk geen larve- of popstadium, maar voor het gemak kunnen we ze wel larven noemen. Deze leven onderwater en vervellen hier soms wel 45 keer. De larven eten algen en planten.
De larven ontwikkelen zich in het water. Hier zijn ze erg gevoelig voor vervuiling, waardoor hun aanwezigheid duidt op een goede waterkwaliteit. Ze vinden het fijn om op de bodem te leven. Hier zijn veel schuilplaatsen. Op het achterlijf hebben ze kieuwen om te ademen.
Subimago
Zodra de larve er klaar voor is zwemt hij naar het wateroppervlak. Daar barst de huid open verandert hij in een subimago, het stadium tussen larve en volwassen eendagsvlieg. Hij heeft al vleugels en kan dus ook vliegen.
Imago
De subimago gaat nu op zoek naar een plekje waar hij vervelt tot het volwassen dier. Dit volwassen dier noemen we imago. De imago en subimago lijken erg op elkaar. Het grootste verschil zit hem in de vleugels. Subimago’s hebben dunne, grijzige vleugels waar heel kleine haartjes op zitten. Deze haartjes helpen ze uit het wateroppervlak te komen doordat ze waterafstotend zijn. Als imago zijn de vleugels helder, glanzend en doorzichtig.
De volwassen eendagsvlieg heeft nog een ander bijzonder kenmerk, het kan niet eten. De monddelen van deze insecten zijn namelijk onderontwikkeld en een spijsverteringskanaal ontbreekt, waardoor kauwen en slikken niet mogelijk is. In dit stadium leven ze dan ook slechts kort, met als enige doel voortplanting.
Zomersneeuw
Op warme, windstille dagen in de lente en zomer kan de lucht plotseling gevuld zijn met duizenden eendagsvliegen. Ze zwermen massaal uit boven rivieren en meren, op zoek naar een partner om zich voort te planten. Dit indrukwekkende fenomeen, waarbij het lijkt alsof er sneeuwvlokken door de lucht dwarrelen, wordt ook wel zomersneeuw genoemd.
Hoe herken je een eendagsvlieglarve?
Op www.waterdiertjes.nl kun je doorgeven welke eendagsvlieglarven je hebt gevonden. Wetenschappers hebben jouw hulp nodig om deze waterdiertjes in kaart te brengen. Door te onderzoeken welke larven er in het water leven, kunnen we beter voorspellen welke eendagsvliegen straks over het land zullen vliegen.
Hoe zie ik het verschil tussen eendagsvlieglarven, jufferlarven, libellenlarven en slijkvlieglarven
Al deze waterdiertjes lijken op elkaar. Toch hebben ze unieke kenmerken die jou kunnen helpen om ze te onderscheiden.
De slijkvlieglarve en eendagsvlieglarve kun je onderscheiden aan de staart. De slijkvlieglarve heeft namelijk één ‘harige’ staart, terwijl de eendagsvlieglarve drie lange, dunne staartdraden heeft. Ook de larve van een libel is duidelijk anders: deze is een stuk groter (tot wel 7 cm) en heeft 3 tot 5 korte, stompe uitsteeksels aan het achterlijf.
De jufferlarve lijkt nog het meest op een eendagsvlieglarve, omdat beide drie lange staartdraden hebben. Het verschil zit hem in de vorm van deze staartdraden. De staartdraden van de eendagsvlieglarve zijn rond en niet afgeplat, terwijl de jufferlarve drie afgeplatte draden aan het uiteinde van het lichaam heeft. Als jufferlarven nog heel klein zijn dan zijn de staartdraden moeilijker te onderscheiden, waar je dan op kunt letten zijn de kleine kieuwtjes die de eendagsvlieglarve heeft.
Vier groepen eendagsvlieglarven
In het water kun je verschillende groepen eendagsvlieglarven tegenkomen. De vier groepen eendagsvlieglarven die je op http://www.waterdiertjes.nl kunt invoeren zijn de zwemmende eendagsvlieglarve, de kruipende eendagsvlieglarve, de gravende eendagsvlieglarve en de platte eendagsvlieglarve.
Kruipers
Kruipers bewegen vaak traag over de bodem of tussen waterplanten. Je vindt ze in stilstaand of langzaam stromend water.
Zwemmers
Met hun slankere lichaam bewegen zwemmers een stuk sneller door het water dan de kruipers.
Platte eendagsvlieglarven
Platte eendagsvlieglarven hechten zich stevig vast op stenen en harde ondergronden in snelstromend water.
Gravers
Gravende eendagsvlieglarven voelen zich helemaal thuis in de zandige of slibrijke bodem van rivieren en meren, waar ze zich diep ingraven.
Help wetenschappers Leon van Kouwen en Daan Drukker
Daan Drukker EIS Kenniscentrum Insecten.
Auteur van het boek “De haften (eendagsvliegen) van de Benelux”
Leon van Kouwen HAS green academy / Universiteit van Amsterdam (UvA).
“Voor mijn onderzoek naar eendagsvliegen ben ik benieuwd welke groepen waar voorkomen en hiermee kan ik jullie hulp goed gebruiken. Vul daarom je waarnemingen in op Waterdiertjes.nl!”
Geef je vangsten door op www.waterdiertjes.nl
Op de hoogte blijven?
Meld je aan voor de nieuwsbrief!
Info voor professionals
toolbox met materialen bij de campagne
nieuws.waterdiertjes.nl 
Plaats een reactie