In 2026 is er extra aandacht voor een opvallend en vaak gezien waterdiertje: de schaatsenrijder. Dit insect leeft niet ín het water, maar óp het wateroppervlak. Wetenschappers en waterbeheerders zijn benieuwd waar schaatsenrijders in Nederland voorkomen en welke rol de inrichting van de oevers daarbij speelt. Met Waterdiertjes.nl kun jij helpen om dit in kaart te brengen.
Leven op water
Schaatsenrijders zijn zogenaamde ‘oppervlaktewantsen’. Ze komen veel voor op sloten, vijvers en langzaam stromende beken. Ze hebben een langwerpig lichaam en opvallend lange poten. Die poten zijn bedekt met microscopisch kleine haartjes die waterafstotend zijn. Samen met de oppervlaktespanning van water zorgt dit ervoor dat schaatsenrijders niet door het water zakken, maar er soepel overheen kunnen bewegen. Schaatsen dus.
In tegenstelling tot veel andere waterinsecten ademen schaatsenrijders lucht. Ze zijn dus niet afhankelijk van zuurstof die in het water is opgelost.
Gevoel voor trillingen
Schaatsenrijders zijn roofdieren. Ze jagen op kleine insecten en andere diertjes die op het water terechtkomen. Met speciale zintuigen op hun poten voelen ze zelfs de kleinste trillingen in het wateroppervlak. Zodra een prooi beweegt, schieten ze erop af. Daarbij kunnen ze ook plotselinge sprongen maken om hun prooi te grijpen. Dait doen ze met hun twee voorpoten.
Bij voldoende voedsel jagen schaatsenrijders vooral op andere insecten. Als het voedsel schaars is, kunnen ze ook kleinere soortgenoten opeten.
In de winter aan de kant
Waar veel waterdiertjes het hele jaar in het water blijven, doen schaatsenrijders dat niet. In de winter verlaten ze het water en zoeken ze beschutting langs de oever. Tussen riet en andere oeverplanten overwinteren ze.
Dat maakt de inrichting van de waterkant belangrijk. Natuurlijke, begroeide oevers bieden schuilplaatsen en bescherming tegen kou en rovers. Bij wateren met verharde oevers van steen, hout of beton zijn die plekken vaak schaars. Daarom dit jaar het verzoek aan alle burgerwetenschappers van Waterdiertjes.nl om te onderzoeken of schaatsenrijders vaker voorkomen bij water met natuurlijke oevers dan bij kunstmatige oevers.
De aanwezigheid van schaatsenrijders zegt daarmee niet alleen iets over het water zelf, maar over het water als leefgebied: op het water én aan de oever.
Hoe herken je schaatsenrijders?
Schaatsenrijders bewegen zich schaatsend over het wateroppervlak. Toch zijn het niet de enige waterdieren die je daar kunt zien. In totaal gaat het wel om bijna 20 soorten van de volgende groepen:
- Schaatsenrijder – beweegt snel en rechtlijnig over het water
- Vijverloper – beweegt waggelend over het oppervlak
- Beekloper – leeft vaak verscholen en is minder goed zichtbaar
- Dwerglopertje en bladloper – zeer klein en vallen nauwelijks op
Let op gedrag, grootte en manier van bewegen om ze van elkaar te onderscheiden. Met de nieuwe AI-functionaliteit (lees hieronder meer) van Waterdiertjes.nl kun je foto’s uploaden om hulp te krijgen bij de herkenning. Gemaakt foto’s worden automatisch doorgestuurd naar waarneming.nl zodat ze worden beoordeeld door experts en opgenomen in landelijke statistieken.
De nieuwe AI-functionaliteit: Vang waterdiertjes met je smartphone
Met de nieuwe beeldherkenningsfunctie op Waterdiertjes.nl kun je eenvoudig een foto maken van een waterdier en de app helpt je met het herkennen ervan. De app toont een suggestie voor welk dier het zou kunnen zijn. Als de foto niet duidelijk genoeg is, kan deze worden doorgestuurd naar een expert voor beoordeling. Zo krijg je altijd betrouwbare informatie. De herkende waarnemingen worden ook doorgegeven aan Waarneming.nl, waar ze bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek en de monitoren van de waterkwaliteit. Dit is een handige manier om de natuur beter te begrijpen en tegelijkertijd een bijdrage te leveren aan het onderzoek naar onze wateren. Probeer het nu en ontdek welke dieren je kunt vangen met een foto. Wil je een diertje fotograferen, zet hem dan even apart in een wit bakje. De beeldherkenning is financieel mogelijk gemaakt door de TAUW Foundation en Stowa.
nieuws.waterdiertjes.nl 
Plaats een reactie